Onderneming inbrengen in een BV: ruisend of geruisloos, en waar startups op moeten letten

Waarom de inbreng van een onderneming in een BV zo belangrijk is

Voor startups en scale-ups komt er vaak een moment waarop de bestaande structuur niet meer goed past bij de volgende groeifase. Denk aan een ondernemer die nu nog vanuit een eenmanszaak werkt, of founders die via een personenvennootschap ondernemen en hun activiteiten willen onderbrengen in een BV.

Dan komt al snel de vraag op hoe die overstap fiscaal moet worden ingericht. Dat is geen detail. De keuze tussen een ruisende en een geruisloze inbreng bepaalt namelijk of er direct belastingheffing plaatsvindt over de opgebouwde waarde in de onderneming, of dat die claim wordt doorgeschoven naar de BV-structuur.

In de praktijk zien wij dat juist hier veel misverstanden ontstaan. Ondernemers kijken vaak eerst naar de oprichting van de BV, terwijl het fiscale verhaal al eerder begint, namelijk bij het overgangstijdstip en de manier waarop de inbreng wordt vormgegeven.

Wat is het verschil tussen ruisende en geruisloze inbreng?

Bij een ruisende inbreng geldt in de kern dat de ondernemer zijn onderneming staakt op het moment dat die tegen uitreiking van aandelen wordt ingebracht in de BV. Daardoor moet worden afgerekend over de stakingswinst. Tot die stakingswinst behoren onder meer stille reserves, goodwill, fiscale reserves en eventuele desinvesteringsbijtellingen.

Dat maakt een ruisende inbreng potentieel kostbaar. Zeker als er in de onderneming al waarde is opgebouwd, bijvoorbeeld in winstcapaciteit, activa of goodwill, kan de belastingheffing direct stevig oplopen.

Bij een geruisloze inbreng wordt die directe heffing over de stakingswinst juist voorkomen. De bestaande inkomstenbelastingclaim op de onderneming wordt dan omgezet in een gecombineerde claim op het niveau van de BV en het aanmerkelijk belang. Anders gezegd: de claim verdwijnt niet, maar schuift door naar een andere fiscale jas.

Voor founders is dat vaak aantrekkelijk, omdat een rechtsvormwijziging dan niet meteen vastloopt op directe afrekening. Tegelijk is geruisloze inbreng geen vrije route zonder voorwaarden. De BV neemt weliswaar op belangrijke punten de fiscale positie van de ondernemer over, maar niet alles schuift automatisch mee. Zo kunnen te verrekenen verliezen niet worden doorgeschoven.

Wanneer is geruisloze inbreng mogelijk?

De faciliteit voor geruisloze inbreng staat open voor ondernemers in de inkomstenbelasting en, onder voorwaarden, ook voor bepaalde medegerechtigden. Dat laatste speelt vooral in situaties waarin iemand niet langer als ondernemer in klassieke zin optreedt, maar zijn gerechtigdheid wel direct voortbouwt op een eerdere positie als ondernemer.

Voor techbedrijven is vooral van belang dat geruisloze inbreng juridisch en fiscaal geen algemene escape is die je op elk moment en in elke vorm kunt inzetten. De wet is in beginsel gericht op inbreng in een nieuw opgerichte BV. In de standaardvoorwaarden wordt onder voorwaarden wel goedgekeurd dat ook inbreng in een bestaande BV mogelijk is. Dat maakt de route in de praktijk flexibeler, maar het blijft iets dat zorgvuldig moet worden gestructureerd.

Een andere belangrijke beperking is dat je bij geruisloze inbreng niet simpelweg een stukje van je subjectieve onderneming kunt overbrengen en de rest zelf kunt blijven voortzetten. Wel kun je voorafgaand aan het overgangstijdstip een deel vervreemden of bepaalde vermogensbestanddelen aan de onderneming onttrekken, waarna de resterende onderneming geruisloos wordt ingebracht.

Juist voor startups is dit relevant. Veel jonge ondernemingen hebben een mix van activiteiten, assets en afspraken die in de praktijk niet altijd netjes in één fiscale lijn lopen. Dan is het belangrijk om eerst scherp te krijgen wat nu precies de onderneming is die je wilt inbrengen.

Het overgangstijdstip: hier begint het fiscale verhaal echt

Een fout die veel ondernemers maken, is denken dat alles pas start bij de notariële oprichting van de BV. Fiscaal ligt dat anders. De onderneming wordt namelijk vanaf het overgangstijdstip geacht voor rekening van de op te richten BV te worden gedreven.

Dat overgangstijdstip valt in beginsel samen met het begin van de voorperiode. Bij een personenvennootschap wordt daarvoor meestal een voorovereenkomst gesloten. Bij een eenmanszaak kan in plaats daarvan een eenzijdige intentieverklaring worden gebruikt. De dagtekening van die voorovereenkomst of intentieverklaring markeert het begin van de voorperiode.

Dat moment is belangrijk, omdat vanaf dan resultaten aan de BV kunnen worden toegerekend, ook al bestaat die BV privaatrechtelijk nog niet. De winst uit de voorperiode wordt vervolgens belast in het eerste boekjaar van de BV nadat zij daadwerkelijk is opgericht.

Voor founders betekent dit dat timing geen administratieve bijzaak is, maar een bepalend onderdeel van de fiscale uitkomst. De gekozen datum werkt door in de toerekening van winst, in de vraag wanneer wordt afgerekend en in de toepasbaarheid van faciliteiten.

Voorperiode en voor-voorperiode: wat mag wel en wat mag niet?

De voorperiode loopt vanaf de voorovereenkomst of intentieverklaring tot aan de notariële oprichting van de BV. Voor een ruisende inbreng kent die voorperiode op zichzelf geen vaste maximumduur, al wordt wel inhoudelijk getoetst of de voorovereenkomst echt betekenis had. Een papieren voornemen zonder werkelijke intentie om de BV op te richten, houdt fiscaal geen stand.

Bij geruisloze inbreng ligt dat strakker. Dan moet de BV binnen vijftien maanden na het overgangstijdstip tot stand zijn gekomen, en moet ook de inbreng binnen die termijn zijn afgerond.

Daarnaast kan onder voorwaarden een voor-voorperiode worden gebruikt, dus een periode die nog vóór de voorovereenkomst of intentieverklaring ligt. Dat kan fiscaal interessant zijn, maar alleen binnen duidelijke grenzen.

Bij een ruisende inbreng kan een terugwerkende kracht van maximaal drie maanden worden toegestaan. De aanvang hoeft dan niet aan te sluiten bij het begin van het boekjaar. Wel moet de BV binnen negen maanden na de start van die voor-voorperiode zijn opgericht en moet de inbreng ook binnen die termijn plaatsvinden.

Bij een geruisloze inbreng kan een voor-voorperiode van maximaal negen maanden worden toegestaan. Daar geldt juist wel dat de aanvang moet aansluiten bij het begin van het boekjaar. Ook hier geldt dat de BV en de inbreng binnen vijftien maanden na de start van die periode moeten zijn gerealiseerd.

Daar komt nog iets bij. Een voor-voorperiode wordt niet geaccepteerd als daarmee alleen een incidenteel fiscaal voordeel wordt beoogd. Ook mogen in die periode geen ondernemersfaciliteiten in de inkomstenbelasting worden benut.

Voor startups en scale-ups is dit een klassiek voorbeeld van iets dat op papier eenvoudig lijkt, maar in de uitvoering snel misgaat. Wie met terugwerkende kracht werkt, moet het dossier, de timing en de gekozen faciliteiten strak op elkaar laten aansluiten.

Hoe zit het met winst, arbeidsbeloning en afschrijving in de tussentijd?

Dat de onderneming in de voorperiode al voor rekening van de BV kan worden gedreven, betekent niet dat de BV in die fase al een bestaand belastingsubject is. Daarom wordt de winst uit de voorperiode en een eventuele voor-voorperiode pas meegenomen in het eerste boekjaar van de BV.

Ook de arbeidsbeloning van de oprichter verdient aandacht. Over de voorperiode geldt dat een arbeidsbeloning voor de oprichter fiscaal aftrekbaar is van de aan de BV toe te rekenen winst. Bij de oprichter wordt die beloning belast als resultaat uit overige werkzaamheden.

Rond de exacte duiding van de positie van de oprichter in de voorperiode bestaan op onderdelen verschillende opvattingen, onder meer over de vraag in hoeverre de fictiefloonregeling en de terbeschikkingstellingsregeling al een rol spelen. Voor de praktijk is vooral van belang dat je deze fase niet als een fiscaal niemandsland moet behandelen. Ook vóór de formele oprichting kunnen beloning en vermogensverhoudingen fiscale gevolgen hebben.

Afschrijven op bedrijfsmiddelen in de voorperiode of voor-voorperiode is mogelijk. Daarbij maakt het verschil of de inbreng ruisend of geruisloos plaatsvindt. Bij ruisende inbreng wordt afgeschreven op basis van de waarde in het economische verkeer van de ingebrachte activa. Bij geruisloze inbreng wordt juist verder gegaan op de doorgeschoven fiscale boekwaarden.

Voor bedrijven die al waardevolle activa hebben opgebouwd, kan dat verschil doorwerken in de winstbepaling na de omzetting.

Wanneer wordt de stakingswinst belast bij ruisende inbreng?

Bij een ruisende inbreng is niet alleen de hoogte van de stakingswinst relevant, maar ook het jaar waarin die winst wordt verantwoord. De ondernemer kan die stakingswinst toerekenen aan het jaar waarin de voorperiode of voor-voorperiode begint. Er kan ook voor worden gekozen om de stakingswinst te verantwoorden in het jaar waarin de BV wordt opgericht en de inbreng feitelijk plaatsvindt.

Voor de grondslag van de winst maakt die keuze geen verschil. De omvang van de stakingswinst wordt namelijk bepaald naar de situatie bij aanvang van de voorperiode of voor-voorperiode. De timing kan dus wel invloed hebben op de plaatsing in de tijd, maar niet op de onderliggende waardering van wat er wordt ingebracht.

Dat is voor founders relevant omdat men bij een omzetting vaak vooral kijkt naar de juridische afronding, terwijl de fiscale waarderingsvraag al eerder vastligt.

Geruisloze inbreng kent voorwaarden die je structuur kunnen maken of breken

Geruisloze inbreng klinkt aantrekkelijk, maar werkt alleen binnen een vrij strikt kader. Een paar punten springen eruit.

Allereerst moet bij een geruisloze inbreng het eigen vermogen van de onderneming zoveel mogelijk worden omgezet in aandelenkapitaal. Een beperkte creditering in rekening-courant is toegestaan, maar die ruimte is begrensd. Naast de materieel verschuldigde inkomstenbelasting en premies op het overgangstijdstip is slechts een beperkte afrondingscreditering toegestaan, namelijk 5% van het op de aandelen gestorte kapitaal met een maximum van € 25.000.

Daarnaast wordt de verkrijgingsprijs van het aanmerkelijk belang niet vrij ingevuld, maar volgens een vaste fiscale systematiek berekend. Daarbij spelen onder meer de fiscale boekwaarden, bepaalde vrijgestelde positieve en negatieve voordelen, reserves, bedongen lijfrenten en de toegestane creditering een rol. De inspecteur stelt die verkrijgingsprijs vervolgens bij beschikking vast.

Verder moet de toepassing van de geruisloze inbrengfaciliteit actief worden verzocht, met overlegging van de vereiste gegevens. De inspecteur beslist daarop bij voor bezwaar vatbare beschikking, met daarin de geldende voorwaarden.

Voor startups en scale-ups betekent dit dat een geruisloze omzetting niet alleen een inhoudelijke fiscale keuze is, maar ook een proceskeuze. Zonder juiste formaliteiten, zonder goed moment en zonder correcte vastlegging loop je het risico dat de gekozen route niet uitpakt zoals bedoeld.

Bijzondere situaties: waar extra alertheid nodig is

Inbreng vanuit een personenvennootschap

Bij een personenvennootschap kunnen vennoten in beginsel individueel kiezen of zij ruisend of geruisloos inbrengen. In theorie kan dat dus per vennoot verschillen.

In de praktijk wordt vaak gekozen voor een meer uniforme aanpak, juist om uitvoeringsproblemen te vermijden. Er kan één gezamenlijke BV worden opgericht waarin het hele vennootschapsvermogen wordt ingebracht, maar er kan ook per vennoot met een persoonlijke BV worden gewerkt. In dat laatste geval kunnen de BV’s de onderneming vervolgens samen voortzetten.

Bij geruisloze omzetting is daarbij van belang dat de gerechtigdheid van de betreffende vennoot tot het ondernemingsvermogen nagenoeg gelijk blijft.

Meerdere ondernemingen of een bestaande BV

De geruisloze inbrengfaciliteit is in de systematiek van de wet gekoppeld aan de subjectieve onderneming. Toch wordt onder voorwaarden goedgekeurd dat meerdere subjectieve ondernemingen in één BV geruisloos worden ingebracht.

Ook inbreng in een bestaande BV is, ondanks het wettelijke uitgangspunt van een nieuw opgerichte BV, onder voorwaarden mogelijk. Voor ondernemingen die al met een holding- of werkmaatschappijstructuur bezig zijn, kan dit van belang zijn.

Een verhuurde onderneming

De verhuurde onderneming is een nuancegevoelig dossier. In bepaalde gevallen blijft geruisloze inbreng mogelijk, met name wanneer de medegerechtigdheid rechtstreeks voortbouwt op de eerdere positie als ondernemer. Tegelijk is in de standaardvoorwaarden juist terughoudendheid te zien bij geruisloze inbreng van een verhuurde onderneming.

Dat maakt dit een onderwerp waarbij de feitelijke inrichting en de gekozen route zwaar wegen.

Na de inbreng snel doorverkopen of liquideren

De BV hoeft de onderneming na geruisloze inbreng niet per se gedurende een vaste minimumperiode voort te zetten. Maar de inbreng mag geen onderdeel vormen van een geheel van rechtshandelingen dat is gericht op overdracht of liquidatie van de onderneming.

Een snelle verkoop van de gehele onderneming na het overgangstijdstip ligt daarom gevoelig. Verkoop van een deel kan wel mogelijk zijn, zolang wat in de BV achterblijft nog steeds als onderneming kwalificeert. Ook een verplaatsing van de onderneming kan mogelijk zijn, zolang die niet tot staking leidt.

Extra belangrijk is de aandelenkant. Worden de aandelen binnen drie jaar na de inbreng vervreemd, dan geldt het vermoeden dat de inbreng onderdeel was van een samenstel gericht op overdracht van de onderneming, tenzij het tegendeel aannemelijk wordt gemaakt.

Voor startups is dit bijzonder relevant bij groeiplannen, herstructureringen en voorgenomen transacties. Wie een BV-omzetting koppelt aan een snelle exit of overdracht, moet die samenhang vooraf goed beoordelen.

Vergeet de andere belastingen niet

De inbreng van een onderneming in een BV raakt niet alleen de inkomstenbelasting.

Bij overdracht van in Nederland gelegen onroerende zaken of daarop gevestigde beperkte rechten kan overdrachtsbelasting in beeld komen. Voor inbreng van een gehele onderneming in een BV bestaat daarvoor onder voorwaarden een vrijstelling. Dan moet onder meer sprake zijn van inbreng tegen uitreiking van aandelen, van inbreng van een gehele onderneming in een nieuw opgerichte NV of BV en van een aandelenverhouding die aansluit bij de eerdere gerechtigdheid tot de onderneming.

Ook dividendbelasting speelt mee. Bij inbreng in natura is het fiscaal gestorte kapitaal van groot belang, omdat dat mede bepaalt wat later in beginsel onbelast kan worden terugbetaald en wat als dividend wordt gezien. Bij geruisloze inbreng wordt voor de waardering van de ingebrachte onderneming aangesloten bij het moment vanaf wanneer de onderneming voor rekening en risico van de BV wordt gedreven.

Voor de omzetbelasting geldt bij overgang van een onderneming in beginsel dat geen btw wordt geheven. De BV treedt dan voor de btw in de plaats van de overdrager en neemt de bijbehorende rechten en verplichtingen over, zoals lopende herzieningstermijnen. Wel is daarvoor van belang dat de BV de bedoeling heeft de onderneming voort te zetten en niet direct te liquideren.

Wat founders hier vooral uit moeten meenemen

Een onderneming inbrengen in een BV is fiscaal veel meer dan een handtekening bij de notaris. De echte knoppen zitten in de keuze tussen ruisend en geruisloos, in de afbakening van wat precies wordt ingebracht, in het overgangstijdstip en in de voorwaarden die gelden voor de gekozen route.

Voor startups en scale-ups is de kern meestal deze: wie snelheid wil maken met een BV-structuur, doet er goed aan niet alleen naar de oprichtingsdatum te kijken, maar vooral naar de fiscale architectuur daarachter. Een goed gekozen route kan directe afrekening voorkomen, maar alleen als timing, documentatie, formaliteiten en vervolgplannen logisch op elkaar aansluiten.

Bij Startup-Recht zien we regelmatig dat de beste uitkomst niet ontstaat door zo snel mogelijk om te zetten, maar door eerst scherp te krijgen wat de onderneming waard is, welke onderdelen meegaan, welke fiscale claims blijven bestaan en wat de plannen na de inbreng zijn. Precies daar wordt het verschil gemaakt tussen een nette omzetting en een structuur die later alsnog vragen oproept.

‍